Transport koni - jakie zmiany przewiduje projekt rozporządzenia UE?

lis 16, 2026

Transport koni może wiązać się z nowymi wymaganiami dotyczącymi postojów, upałów i dokumentacji. Komisja Europejska proponuje jednak osobne zasady dla wyjazdów na treningi i wydarzenia jeździeckie. Dlatego dla właściciela ważny byłby nie tylko czas podróży, lecz także jej cel. Inne wymagania mogłyby dotyczyć wyjazdu na zawody, a inne przewozu konia po sprzedaży.

Stan prawny i etap prac zweryfikowany na 11 listopada 2026 r. Omawiam projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań, przedłożony przez Komisję Europejską 7 grudnia 2023 r. (COM(2023) 770 final), dalej jako: „projekt rozporządzenia”. Proponowane przepisy nie obowiązują.

Transport koni - jakie przepisy unijne obowiązują obecnie?

Obecnie podstawowym unijnym aktem dotyczącym transportu koni jest rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97 (Dz.U. UE L 3 z 5.01.2005, s. 1 ze zm.), dalej jako: „rozporządzenie nr 1/2005”.

Rozporządzenie nr 1/2005 wyłącza przewóz niezwiązany z działalnością gospodarczą oraz transport bezpośrednio do lub z placówek weterynaryjnych, wykonywany z zalecenia lekarza weterynarii.[1] Jednak samo przewożenie własnego konia własną przyczepą nie przesądza o zastosowaniu wyłączenia. Znaczenie ma cel podróży i jej związek z działalnością gospodarczą.

Jeżeli rozporządzenie nr 1/2005 znajduje zastosowanie, wymaga m.in. zdolności konia do podróży, odpowiedniego pojazdu i obsługi oraz zapewnienia przestrzeni, wody, karmy i odpoczynku stosownie do potrzeb. Zabrania też przewozu mogącego powodować zranienie lub niepotrzebne cierpienie.[1] Dodatkowe wymagania zależą m.in. od rodzaju i długości transportu. Dlatego dzisiejsze przejazdy trzeba nadal organizować według obecnych zasad.

Transport koni - co miałoby się zmienić i dlaczego?

Dlaczego Komisja proponuje nowe przepisy?

Komisja Europejska wyjaśnia powody reformy w uzasadnieniu projektu rozporządzenia. Wskazuje, że przepisy z 2004 r. nie uwzględniają dostatecznie późniejszej wiedzy naukowej i rozwoju technologii. Ponadto dostrzega trudności w ich egzekwowaniu oraz nierówne warunki działania przewoźników w poszczególnych państwach.[2]

Reforma ma zatem poprawić dobrostan zwierząt, ułatwić kontrole i lepiej wykorzystać cyfrową dokumentację. Komisja wiąże te cele z ograniczaniem skutków długich podróży, stresu cieplnego i niewłaściwych warunków przewozu.[2] Proponowane przepisy miałyby rozwinąć obowiązującą ochronę zwierząt przez zmianę wymagań dotyczących czasu podróży, warunków przewozu i jego kontroli.

Wyjazdy sportowe - znaczenie celu podróży

Obecnie rozporządzenie nr 1/2005 nie zawiera takiego ogólnego wyjątku dla wyjazdów na zawody lub treningi. Przewiduje natomiast szczególne odstępstwa dla zarejestrowanych nieparzystokopytnych. W przypadku koni do tej kategorii należą zwierzęta hodowlane czystorasowe wpisane lub kwalifikujące się do wpisania do sekcji głównej księgi hodowlanej prowadzonej przez uznany podmiot. Obejmuje ona również konie zarejestrowane na potrzeby zawodów lub wyścigów w odpowiedniej organizacji międzynarodowej, także za pośrednictwem krajowej federacji lub oddziału.[3] Sam paszport nie wystarcza więc do uzyskania tego statusu. Konie z tej kategorii korzystają m.in. z wyłączenia określonych limitów czasu podróży.[1]

Projekt rozporządzenia uzależnia szczególną zasadę dla sportu od celu konkretnego przewozu. Wyjazd na zawody lub trening podlegałby tylko ogólnym warunkom ochrony zwierząt.[4] Dlatego przy ocenie obowiązków należałoby ustalić, na jakie wydarzenie lub szkolenie jedzie koń.

Czas podróży - inne limity i przerwy

Obecnie dla dorosłych koni podlegających ograniczeniom czasu podróży zasadą jest limit ośmiu godzin. Przy spełnieniu dodatkowych wymogów dla pojazdu możliwy jest przewóz do 24 godzin. Wówczas trzeba podawać płyny i w razie potrzeby karmę co osiem godzin. Po takiej podróży konie trzeba rozładować, nakarmić i napoić oraz zapewnić im co najmniej 24 godziny odpoczynku.[1] Wskazane wyżej wyłączenie dotyczące zarejestrowanych nieparzystokopytnych pozostaje istotne także tutaj.

Projekt rozporządzenia przewiduje natomiast dla określonych długich przewozów maksymalnie dwie części, po najwyżej 21 godzin każda. Towarzyszą im krótsze postoje oraz odpoczynek z rozładunkiem między częściami podróży.[5] Zmiana obejmowałaby więc zarówno limity godzin, jak i zakres ich stosowania oraz planowanie całej trasy.

Temperatura i kontrola przewozu

Obecne przepisy już wymagają ochrony zwierząt przed skrajnymi temperaturami. Ponadto przy długotrwałych przewozach obowiązują wymagania dotyczące wentylacji i kontroli temperatury wewnątrz pojazdu. Przepisy przewidują również system nawigacji dla określonych długotrwałych przewozów, z wyjątkiem zarejestrowanych nieparzystokopytnych.[1]

Projekt rozporządzenia dodaje wyraźne ograniczenia organizacji podróży powiązane z prognozą pogody. Przewiduje także rejestrowanie położenia pojazdu w systemie połączonym z TRACES.[5] Zmieniłyby się zatem zakres kontroli oraz obowiązki związane z planowaniem i dokumentowaniem przewozu.

Transport koni na zawody i treningi - proponowany wyjątek

Projekt rozporządzenia przewiduje szczególną zasadę dla transportu w celu uczestnictwa m.in. w szkoleniach, wystawach, konkursach oraz wydarzeniach jeździeckich i rekreacyjnych. Taki przewóz podlegałby wyłącznie ogólnym warunkom ochrony zwierząt podczas transportu.[4]

Dla osoby wyjeżdżającej z koniem na zawody oznaczałoby to węższy zakres obowiązków niż przy przewozie handlowym objętym pełną regulacją. Nie stosowałoby się do niej automatycznie wszystkich projektowanych limitów czasu podróży ani wymogów dotyczących rejestrowania położenia pojazdu. Decydujący byłby bowiem rzeczywisty cel konkretnego przejazdu.[4]

Nadal jednak trzeba byłoby odpowiednio zaplanować podróż i ocenić zdolność konia do transportu. Ponadto należałoby zapewnić bezpieczny pojazd, właściwą obsługę i zaspokajanie potrzeb zwierzęcia w drodze.[4] Wyjątek dla sportu nie pozwalałby więc przewozić konia w warunkach powodujących uraz albo niepotrzebne cierpienie.

Transport koni po sprzedaży i wyjazd do kliniki

Inaczej należałoby ocenić sytuację hodowcy, który sprzedaje konia i organizuje jego przewóz do nabywcy. Sportowe przeznaczenie konia nie oznacza, że każda jego podróż jest wyjazdem na zawody. Przewóz związany z działalnością gospodarczą, który nie korzysta z odpowiedniego wyjątku, podlegałby pełnemu zakresowi projektowanego rozporządzenia.[4]

Z kolei projekt rozporządzenia wyłącza przewóz niezwiązany z działalnością gospodarczą oraz bezpośredni transport do lub z gabinetów albo klinik weterynaryjnych.[4] Dla właściciela wiozącego konia na leczenie oznaczałoby to wyłączenie takiego przejazdu z zakresu tego rozporządzenia. Nie uchylałoby to obowiązków ochrony zwierzęcia wynikających z innych przepisów.

Długa trasa, upał i dokumentacja - co mogłoby się zmienić?

Poniższe propozycje dotyczą przewozów objętych pełnym zakresem projektu rozporządzenia. Nie należy przenosić ich automatycznie na opisane wyżej wyjazdy na zawody i treningi ani na przejazdy wyłączone z tej regulacji.

Długa podróż wymagałaby zaplanowania odpoczynku

Dla długotrwałego przewozu drogowego dorosłego konia w celu innym niż ubój projekt rozporządzenia przewiduje maksymalnie dwie części podróży, po najwyżej 21 godzin każda. Każda część obejmowałaby co najmniej godzinny postój po maksymalnie 10 godzinach. Gdyby po pierwszych 21 godzinach koń nie dotarł do celu, przed dalszą podróżą trzeba byłoby go rozładować w punkcie kontroli i zapewnić co najmniej 24 godziny odpoczynku.[5]

Dlatego właściciel zlecający daleki przewóz musiałby uwzględnić miejsce odpoczynku i dłuższy termin dostawy. Nie oznaczałoby to jednak możliwości przewożenia konia przez 21 godzin bez przerwy. Ten schemat podlegałby też bardziej rygorystycznym wymaganiom wynikającym m.in. z warunków pogodowych. Ponadto projekt przewiduje odrębne zasady dla nieodsadzonych źrebiąt.[5]

Upał mógłby wymusić zmianę godziny wyjazdu

Przy prognozowanej temperaturze powyżej 30°C dopuszczalne byłyby wyłącznie przewozy drogowe odbywające się w całości między godz. 21:00 a 10:00. Gdyby również w tym przedziale temperatura miała przekraczać 30°C, należałoby zwiększyć dostępną powierzchnię dla zwierząt o 20%.[5] Przykładowo, zaplanowany letni przewóz sprzedanego konia mógłby wymagać przeniesienia na godziny nocne, a nie tylko wcześniejszego wyjazdu o godzinę.

Projekt uwzględnia ponadto łagodniejsze upały i silny mróz. Przy prognozie 25-30°C przewóz w godzinach 10:00-21:00 nie mógłby przekraczać dziewięciu godzin. Taki sam maksymalny czas przewozu przewidziano przy temperaturze poniżej -5°C, wraz z dodatkowymi zabezpieczeniami przed wychłodzeniem.[5]

Przewoźnik miałby rejestrować położenie pojazdu

Projekt rozporządzenia przewiduje wyposażenie pojazdów drogowych w system rejestrowania położenia połączony z TRACES, czyli unijnym systemem obsługującym m.in. dokumentację i kontrole przemieszczania zwierząt.[5] W rezultacie przewoźnik musiałby zapewnić odpowiednie wyposażenie i przekazywać dane. Nie oznacza to jednak montażu takiego urządzenia w każdej prywatnej przyczepie. Znaczenie miałby sposób jej użytkowania.

Rozporządzenie UE - co oznacza dla właściciela konia w Polsce?

Przedmiotem prac jest rozporządzenie UE, a nie dyrektywa. Rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich. Dyrektywa co do zasady wymaga natomiast wdrożenia jej celów przez przepisy krajowe.[6]

Po przyjęciu rozporządzenia i nadejściu terminów stosowania jego przepisów właściciel konia lub przewoźnik objęty regulacją musiałby stosować je także w Polsce. Nie trzeba byłoby zatem czekać na polską ustawę przepisującą te obowiązki. Krajowe regulacje mogłyby jednak być potrzebne np. do wyznaczenia właściwych organów lub określenia sankcji.[6]

Transport koni - na jakim etapie są prace nad rozporządzeniem?

Na dzień dzisiejszy, tj. 11 listopada 2026 r., projekt rozporządzenia pozostaje w pracach legislacyjnych. Rejestr Parlamentu Europejskiego wskazuje oczekiwanie na decyzję komisji AGRI i TRAN.[7] Przyjęcie aktu wymaga uzgodnienia jego treści przez Parlament Europejski i Radę UE oraz formalnego uchwalenia. Następnie konieczne są podpisanie i publikacja w Dzienniku Urzędowym UE.[6]

Projekt przewiduje wejście rozporządzenia w życie po 20 dniach od publikacji, ale rozpoczęcie stosowania większości przepisów dopiero po dwóch latach od wejścia w życie. Dla określonych obowiązków zaproponowano trzy lub pięć lat, w tym pięć lat dla zasad dotyczących czasu przewozu i odpoczynku.[8] Terminy oraz treść obowiązków mogą się jednak zmienić. Dlatego obecnie nie ma ustalonej daty, od której właściciele koni mieliby stosować nowe zasady.

Źródła i przypisy

Podstawy porównania przepisów

  1. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2005 z 22 grudnia 2004 r., art. 1 ust. 5, art. 3, art. 6 ust. 9 oraz załącznik I, rozdział V pkt 1.1-1.5 i rozdział VI pkt 3 rozporządzenia nr 1/2005. Tekst skonsolidowany w EUR-Lex.
  2. Komisja Europejska, uzasadnienie projektu rozporządzenia COM(2023) 770 final, część 1 „Kontekst wniosku”, podpunkt „Przyczyny i cele wniosku”, oraz część 3 dotycząca oceny skutków. Powody i cele reformy przedstawiono jako stanowisko Komisji.
  3. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/963 z 10 czerwca 2021 r. w sprawie identyfikacji i rejestracji koniowatych (Dz.U. UE L 213 z 16.06.2021, s. 3 ze zm.), art. 2 pkt 5 oraz motyw 45 rozporządzenia. Definicja obejmuje dwie grupy: zwierzęta hodowlane czystorasowe spełniające wymogi wpisu do sekcji głównej odpowiedniej księgi oraz konie zarejestrowane w międzynarodowej organizacji przygotowującej je do zawodów lub wyścigów. Motyw 45 wyjaśnia związek tej definicji z pojęciem użytym w rozporządzeniu nr 1/2005.

Projektowane obowiązki i procedura legislacyjna

  1. Komisja Europejska, projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań, zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1255/97 i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2005, COM(2023) 770 final z 7 grudnia 2023 r., art. 1, art. 2 ust. 2 lit. c, art. 2 ust. 3 oraz art. 4 projektu rozporządzenia. Omówienie dotyczy wersji przedłożonej przez Komisję, nie tekstu ostatecznie przyjętego.
  2. Projekt rozporządzenia COM(2023) 770 final, art. 24 i art. 27-31 projektu rozporządzenia. Wymogi szczegółowe należy odczytywać z uwzględnieniem zakresu zastosowania określonego w art. 2 projektu rozporządzenia.
  3. Parlament Europejski, opis zwykłej procedury ustawodawczej. Zob. także art. 288 TFUE. Podstawa traktatowa: art. 288, art. 294 i art. 297 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz.U. UE C 202 z 7.06.2016, s. 47), dalej jako: „TFUE”.
  4. Parlament Europejski, Legislative Observatory, procedura 2023/0448(COD), status „Awaiting committee decision”, komisje AGRI i TRAN. Weryfikacja 11 listopada 2026 r.
  5. Projekt rozporządzenia COM(2023) 770 final, art. 58 i art. 59 projektu rozporządzenia, przepisy przejściowe oraz wejście w życie i rozpoczęcie stosowania.

Autor: Witold Łukasik, prawnik.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Opisuje stan prawny i etap prac legislacyjnych zweryfikowany na wskazany dzień. Projektowane rozwiązania mogą ulec zmianie w toku dalszych prac.

Zdjęcie: Dušan Cvetanović / Pexels. Wykorzystano zgodnie z licencją Pexels.