Umowa sprzedaży konia a odpowiedzialność sprzedawcy za wady ukryte

lut 12, 2024

Image by Freepik

Pomimo tego, że ustawa o ochronie zwierząt już w pierwszym zdaniu traktuje jasno, iż „zwierzę, jako istota żywa […] nie jest rzeczą” – tak z punktu widzenia omawianego tematu, będziemy musieli poniekąd tak do niego podejść. W literaturze podkreśla się jednak, że zwierzę formalnie rzeczą nie jest. Jest to obiekt materialny nie mający charakteru rzeczy (M. Kulik, M. Mozgawa, Zbieg przepisu art. 35 ustawy o ochronie zwierząt z przepisami typizującymi uszkodzenie rzeczy, 2011). Obrót końmi wśród osób nietrudniących się tym zawodowo, często opiera się na emocjach towarzyszących zakupowi czworonoga. Nic w tym też dziwnego. Bywa, że nie zawsze formalizowana jest umowa. Jednak częściej – jest ona formalizowana przy wykorzystaniu podstawowego wzorca umowy sprzedaży pobranego z Internetu. Na jakich zasadach ponosi zatem odpowiedzialność sprzedawca za wady ukryte konia? Czy do umowy sprzedaży konia mają zastosowanie przepisy dotyczące rękojmi? Czego oraz na jakich zasadach może domagać się od sprzedawcy poszkodowany kupujący?

Umowa sprzedaży konia – uwagi ogólne

O umowie sprzedaży konia dowiesz się więcej w odrębnym artykule: Umowa sprzedaży konia – zabezpiecz swój interes. Jeżeli chodzi zaś o rękojmię, pamiętaj, że Twoja sytuacja uzależniona jest od kilku czynników. Jako kto i z kim zawierałeś / zawierałaś umowę sprzedaży konia. Czy jako przedsiębiorca, czy jako konsument. Również czy umowa była zawierana z przedsiębiorstwem czy po prostu – z osobą fizyczną. W zależności od tego kto jest stroną umowy – zastosowanie będą mieć różne przepisy. Inaczej odpowiedzialność sprzedawcy może być kształtowana w przypadku zawarcia umowy pomiędzy przedsiębiorcami. Inaczej zaś, kiedy to przedsiębiorstwo sprzedaje osobie fizycznej (konsumentowi) – wtedy również mają zastosowanie przepisy dot. praw konsumentów.

Ukryte wady konia a odpowiedzialność cywilnoprawna sprzedawcy

Umowa sprzedaży konia jest klasyczną umową sprzedaży. Sprzedawca konia jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli u sprzedanego konia ujawniła się wada. Zatem bezapelacyjnie – przepisy dotyczące rękojmi mają zastosowanie do umowy sprzedaży konia. Sprzedawca konia nie będzie jednak ponosić odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o tej wadzie w chwili zawarcia umowy. (zob. art. 557 § 1 k.c.). Dlatego też – z punktu widzenia interesu stron (w szczególności sprzedawcy), ważne będzie wciągnięcie do umowy wszelkich informacji o chorobach, schorzeniach, urazach istniejących w dniu sprzedaży.

W świetle art. 556¹ k.c. wada polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową.

W szczególności rzecz sprzedana jest niezgodna z umową, jeżeli:

nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;

nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;

nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;

została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.

– art. 556¹ Kodeksu cywilnego

Pamiętać jednak należy, że sprzedawca jest odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z przyczyny tkwiącej w rzeczy sprzedanej w tej samej chwili (art. 559 k.c.). W przypadku postępowania sądowego, to na kupującym będzie spoczywać ciężar wykazania, że wada u konia istniała w chwili zawarcia umowy. Innymi słowy – kupujący będzie musiał wykazać, że wada u konia np. kulawizna istniała jeszcze przed datą sprzedaży.

Zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w art. 6 KC ciężar dowodu zarówno co do faktu istnienia wady, jak i faktu istnienia wady w chwili przejścia ryzyka, ciąży na kupującym. Kupujący zatem musi wykazać nie tylko, że wada istnieje, ale również, że wada ta istniała w chwili przejścia ryzyka lub że wada wynika z przyczyny tkwiącej w rzeczy sprzedanej już w momencie przejścia ryzyka.
– Komentarz do art. 559 k.c., M. Załucki, Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2023, Wydanie 3, SIP Legalis, nb. 3.

W tym kontekście warto przytoczyć sprawę zawisłą przed Sądem Rejonowym we Włocławku. Powództwo o zapłatę wniósł nabywca konia. Powód domagał się zwrotu ceny nabycia konia w związku z wadą w postaci łykawości. Wada ta skutkowała odstąpieniem od łączącej strony umowy. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 22.05.2019 r., I C 3339/16 oddalił powództwo. Wyrok ten został utrzymany w mocy orzeczeniem Sądu Okręgowego we Włocławku z dnia 05.03.2020 r. I Ca 159/19. U podstaw obu rozstrzygnięć legła m.in. opinia biegłego. Stwierdził on, że nie może jednoznacznie stwierdzić, czy wada występowała przed datą sprzedaży konia, czy też pojawiła się już po zakupie. W tej sytuacji sąd nie mógł uwzględnić roszczenia powoda.

Ujawnienie wady ukrytej u konia po zakupie – co dalej?

Kodeks cywilny w pierwszej kolejności obliguje sprzedawcę, aby ten niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla klienta wymienił rzecz wadliwą na wolną od wad (zob. 560 § 1 k.c.). Oczywiście – w przypadku, gdy przedmiotem umowy jest koń, rzadko kiedy zdarzy się taka sposobność. A przynajmniej w obrocie pomiędzy osobami fizycznymi. Dlatego, najbardziej realnym rozwiązaniem przy wykryciu wady u konia, jest złożenie przez kupującego oświadczenia o obniżeniu ceny lub odstąpienie od umowy.

Obniżona cena powinna pozostawać w takiej proporcji do ceny wynikającej z umowy, w jakiej wartość konia z ujawnioną wadą pozostaje do wartości takiego konia bez wady (zob. 560 § 3 k.c.). Wszelkie czynności związane ze składaniem oświadczenia o obniżeniu ceny lub odstąpienia od umowy, warto załatwiać drogą listowną. Forma ta zagwarantuje, że tak kluczowe pisma – z punktu widzenia potencjalnego procesu – zostaną doręczone skutecznie sprzedawcy.

Odpowiedzialność sprzedawcy konia z tytułu rękojmi – terminy na zgłoszenie roszczenia

Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat od dnia wydania konia kupującemu. Roszczenie o wymianę konia na wolnego od wad przedawnia się z upływem roku, licząc od dnia stwierdzenia istnienia wady. Kupujący konia może w terminie roku, licząc od dnia stwierdzenia wady, złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny z powodu ujawnionej wady konia. Innymi słowy – jeżeli na przestrzeni dwóch lat od daty zakupu ujawniła się wada fizyczna lub prawna, to w terminie roku od daty ujawnienia się wady, nabywca ma prawo złożyć takie oświadczenie.

Ukryta wada konia – zwrot nakładów na jego utrzymanie

Głównymi kosztami leżącymi po stronie kupującego oprócz transportu konia do nowego pensjonatu będzie jego codzienne utrzymanie. W przypadku ujawnionej wady, będą to również koszty leczenia, wizyt lekarza weterynarii oraz innych specjalistów. Warto już na tym etapie zadbać o udokumentowanie wszelkich nakładów na nowo zakupionego konia (paragony, faktury), skrupulatnie zabezpieczana dokumentacja medyczna.

Kodeks cywilny przewiduje możliwość żądania naprawienia szkody, którą poniósł kupujący, przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady (w tym przypadku wady ukrytej u konia). Domaganie się naprawienia takiej szkody może być następstwem złożenia oświadczenia o odstąpienia od umowy. Alternatywnie – oświadczenia o obniżeniu ceny z powodu ujawnionej wady konia.

Kupujący może domagać się w szczególności zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania konia, jego przewozu, przechowania oraz ubezpieczenia. Nowy właściciel czworonoga będzie mógł nadto domagać się zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł korzyści z tych nakładów. (zob. art. 566 § 1 k.c.)

Podsumowanie

Każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia. Skuteczne dochodzenie roszczeń z tytułu rękojmi za wady fizyczne będzie każdorazowo uzależnione od treści umowy, treści oferty, dokumentacji medycznej (zdjęć RTG, rozpoznań etc.), zabezpieczonych ustaleń stron. Jeżeli chciałbyś / chciałabyś abym dokonał oceny Twojej sytuacji skontaktuj się ze mną za pośrednictwem formularza kontaktowego formularza zgłoszeniowego.

Autor: Witold Łukasik – prawnik

Przeczytaj również: